ઉત્તરાયણ આવે એટલે ગુજરાતના ઘરમાં છડેલા ઘઉંનો ખીચડો ખાસ બનાવવામાં આવે છે. શિયાળાની ઠંડીમાં ગરમાગરમ, તીખો અને મસાલેદાર ખીચડો શરીરને અંદરથી ગરમી આપે છે અને લાંબા સમય સુધી તૃપ્તિ આપે છે. દાળ, ઘઉં અને મસાલાનો સરસ મેળ આ વાનગીને ઉત્તરાયણની ઓળખ બનાવે છે. યોગ્ય રીતે બનાવેલો ખીચડો ભાખરી, ઘી અને લસણની ચટણી સાથે એકદમ રાજાશાહી લાગે છે.
આજે અમે તમને ઉત્તર ગુજરાત અને કાઠિયાવાડમાં બનતો એકદમ પરંપરાગત, તીખો અને દાણા દાણા અલગ રહે એવો છડેલા ઘઉંનો ખીચડો બનાવવાની સંપૂર્ણ રીત બતાવી રહ્યા છીએ.
છડેલા ઘઉંનો ખીચડો શા માટે ખાસ છે
| ગુણધર્મ | ફાયદો |
|---|---|
| ઉત્તરાયણ સ્પેશિયલ | તહેવારની ઓળખ |
| તીખો અને મસાલેદાર | ઠંડી માટે બેસ્ટ |
| લાંબા સમય સુધી પચે | પેટ ભરાઈ જાય |
| પૌષ્ટિક ભોજન | દાળ અને ઘઉંથી ભરપૂર |
| પરંપરાગત સ્વાદ | દાદી-નાનીની રેસીપી |
સામગ્રી
| સામગ્રી | પ્રમાણ |
|---|---|
| છડેલા ઘઉં | ૧ કપ |
| તુવેર દાળ | ૧/૨ કપ |
| ચણા દાળ | ૧/૪ કપ |
| મગ દાળ | ૧/૪ કપ |
| ડુંગળી | ૧ નંગ (સમારેલી) |
| ટામેટું | ૧ નંગ (સમારેલું) |
| લીલી મરચી | ૨ |
| આદુ-લસણ પેસ્ટ | ૧ ચમચી |
| લાલ મરચું | ૧ ચમચી |
| હળદર | ૧/૨ ચમચી |
| ધાણા જીરું પાવડર | ૧.૫ ચમચી |
| ગરમ મસાલો | ૧/૪ ચમચી |
| મીઠું | સ્વાદ મુજબ |
| ઘી | ૩ ચમચી |
| તેલ | ૧ ચમચી |
| રાઈ | ૧/૨ ચમચી |
| જીરું | ૧/૨ ચમચી |
| હિંગ | ચપટીભર |
| પાણી | જરૂર મુજબ |
| કોથમીર | ગાર્નિશ માટે |
બનાવવાની રીત
સ્ટેપ ૧ ઘઉં અને દાળ પલાળવા
સૌ પ્રથમ છડેલા ઘઉં, તુવેર દાળ, ચણા દાળ અને મગ દાળને સાથે ભેગા કરીને સારી રીતે ધોઈ લો. ત્યારબાદ તેને ઓછામાં ઓછા ચાર થી પાંચ કલાક માટે પાણીમાં પલાળી રાખો. પલાળવાથી ખીચડો ઝડપથી ચડે છે અને દાણા સરસ રીતે ફૂલે છે.
સ્ટેપ ૨ વઘાર તૈયાર કરવો
પ્રેશર કુકરમાં ઘી અને તેલ ગરમ કરો. તેમાં રાઈ અને જીરું ઉમેરો. રાઈ તડતડાય એટલે હિંગ, સમારેલી ડુંગળી અને લીલી મરચી ઉમેરો. ડુંગળી હળવી ગુલાબી થાય ત્યાં સુધી સાંતળો. ત્યારબાદ આદુ-લસણ પેસ્ટ ઉમેરો અને કાચો વાસ ન જાય ત્યાં સુધી શેકો.
સ્ટેપ ૩ મસાલા ઉમેરવા
હવે કુકરમાં સમારેલું ટામેટું ઉમેરો. ટામેટું નરમ થાય પછી લાલ મરચું, હળદર, ધાણા જીરું પાવડર અને ગરમ મસાલો ઉમેરો. મસાલો તેલ છોડે ત્યાં સુધી મધ્યમ આંચ પર સાંતળો.
સ્ટેપ ૪ ઘઉં અને દાળ ઉમેરવા
પલાળેલા ઘઉં અને દાળનું પાણી નિતારીને કુકરમાં ઉમેરો. મસાલા સાથે સારી રીતે મિક્સ કરો. જરૂર મુજબ ગરમ પાણી ઉમેરો જેથી ખીચડો મધ્યમ ઘાટનો રહે. સ્વાદ મુજબ મીઠું ઉમેરો.
સ્ટેપ ૫ ખીચડો ચડાવવો
કુકરનું ઢાંકણ બંધ કરો અને મધ્યમ આંચ પર ત્રણ થી ચાર સીટી વગાડો. ત્યારબાદ કુકર ઠંડું થવા દો. ઢાંકણ ખોલીને ખીચડો હળવે હાથે હલાવો. દાણા સરસ રીતે અલગ અને નરમ થયેલા હશે.
સ્ટેપ ૬ ફાઈનલ ટચ
ખીચડો તૈયાર થયા પછી ઉપરથી એક ચમચી ઘી ઉમેરો અને ઝીણી સમારેલી કોથમીર છાંટો. જો ખીચડો વધુ તીખો ગમતો હોય તો ઉપરથી લાલ મરચાનું ઘી પણ રેડી શકો.
ખીચડો વધુ ટેસ્ટી બનાવવા માટેની ટિપ્સ
દાણા અલગ રહે તે માટે
પાણીનું પ્રમાણ સાચું રાખવું ખૂબ જરૂરી છે. વધારે પાણી ઉમેરશો તો ખીચડો વધારે લીસો થઈ જશે.
ઉત્તરાયણ સ્ટાઈલ સ્વાદ માટે
ખીચડો પીરસતી વખતે સાથે લસણની ચટણી, કાચી ડુંગળી અને લીંબુ આપશો તો સાચો ઉત્તરાયણનો ટેસ્ટ આવશે.
સર્વિંગ સૂચન
ઉત્તરાયણના દિવસે ગરમાગરમ છડેલા ઘઉંનો તીખો ખીચડો ભાખરી, ઘી અને છાસ સાથે પીરસો. આ પરંપરાગત વાનગી ઠંડીમાં શરીરને ગરમી આપે અને તહેવારની મજા બમણી કરી દે છે.
