ઉતરાયણ આવે એટલે ગુજરાતના ઘરમાં સૌથી પહેલા જે વાનગી યાદ આવે તે છે ઉંધિયું. શિયાળાની ઠંડીમાં વિવિધ શાકભાજી, મેથીના મૂઠિયા અને ખાસ લીલા મસાલાથી બનતું ઉંધિયું ઉત્તરાયણની સાચી ઓળખ છે. આ વાનગી માત્ર સ્વાદિષ્ટ જ નથી પરંતુ પૌષ્ટિક પણ છે. ભાખરી, પુરી અને શ્રીખંડ સાથે પીરસાતું ઉંધિયું તહેવારની મજા બમણી કરી દે છે.
આજે અમે તમને પરંપરાગત ગુજરાતી રીતથી, એકદમ ટેસ્ટી અને સંતુલિત સ્વાદવાળું ઉતરાયણ સ્પેશિયલ ઉંધિયું બનાવવાની સંપૂર્ણ રીત સ્ટેપ બાય સ્ટેપ બતાવી રહ્યા છીએ.
ઉંધિયું શા માટે ખાસ છે
| ગુણધર્મ | ફાયદો |
|---|---|
| ઉતરાયણ સ્પેશિયલ | તહેવારની ઓળખ |
| વિવિધ શાકભાજી | પૌષ્ટિક અને હેલ્ધી |
| લીલો મસાલો | અનોખો ગુજરાતી સ્વાદ |
| ધીમી આંચે રાંધેલું | સ્વાદ અંદર સુધી ઉતરે |
| પરિવાર માટે બેસ્ટ | મોટા પ્રમાણમાં બને |
ઉંધિયું માટેની સામગ્રી
| સામગ્રી | પ્રમાણ |
|---|---|
| રીંગણ | ૪ નંગ |
| બટેટા | ૩ નંગ |
| સુરન | ૧ કપ |
| રતાળું | ૧ કપ |
| કાચા કેળા | ૨ નંગ |
| તુવેરના ઠોઠા | ૧ કપ |
| વટાણા | ૧ કપ |
| લીલી હળદર | ૧/૨ કપ |
| મેથીના મૂઠિયા | ૧.૫ કપ |
| લીલા લસણ | ૧ કપ |
| લીલા મરચા | ૨ |
| આદુ | ૧ ઇંચ |
| મગફળી પાવડર | ૩ ચમચી |
| તલ પાવડર | ૨ ચમચી |
| ધાણા જીરું પાવડર | ૨ ચમચી |
| લાલ મરચું | ૧ ચમચી |
| હળદર | ૧/૨ ચમચી |
| ગોળ | ૨ ચમચી |
| મીઠું | સ્વાદ મુજબ |
| તેલ | ૪ ચમચી |
| રાઈ | ૧ ચમચી |
| જીરું | ૧ ચમચી |
| હિંગ | ૧/૨ ચમચી |
| કોથમીર | ગાર્નિશ માટે |
બનાવવાની રીત
સ્ટેપ ૧ શાકભાજી તૈયાર કરવી
સૌ પ્રથમ તમામ શિયાળાની શાકભાજીને સારી રીતે ધોઈ લો અને મોટા ટુકડામાં કાપો. ઉંધિયામાં શાકભાજી મોટા રાખવાથી ધીમી આંચે રાંધતાં તેમનો સ્વાદ અને ટેક્સચર સરસ જળવાઈ રહે છે.
સ્ટેપ ૨ લીલો મસાલો તૈયાર કરવો
મિક્સી જારમાં લીલા લસણ, લીલા મરચા, આદુ, મગફળી પાવડર, તલ પાવડર, ધાણા જીરું પાવડર, લાલ મરચું, હળદર, ગોળ અને મીઠું ભેગું કરો. થોડું પાણી ઉમેરીને દરદરો લીલો મસાલો પીસો. આ મસાલો ઉંધિયાનો જીવ છે.
સ્ટેપ ૩ વઘાર કરવો
એક મોટા અને ભારે તળિયાવાળા પાત્રમાં તેલ ગરમ કરો. તેમાં રાઈ અને જીરું ઉમેરો. રાઈ તડતડાય એટલે હિંગ ઉમેરો. હવે તૈયાર કરેલો લીલો મસાલો ઉમેરો અને મધ્યમ આંચ પર બે થી ત્રણ મિનિટ સાંતળો.
સ્ટેપ ૪ શાકભાજી ઉમેરવી
હવે પહેલા કઠણ શાકભાજી જેમ કે સુરન, બટેટા, રતાળું અને તુવેરના ઠોઠા ઉમેરો. મસાલા સાથે સારી રીતે મિક્સ કરો. પછી રીંગણ, કાચા કેળા, વટાણા, લીલી હળદર અને અંતમાં મેથીના મૂઠિયા ઉમેરો.
સ્ટેપ ૫ ધીમી આંચે રાંધવું
ઉપરથી થોડું પાણી છાંટો. પાત્રને ઢાંકીને એકદમ ધીમી આંચ પર ૨૦ થી ૨૫ મિનિટ ઉંધિયું ચડવા દો. વચ્ચે એકાદ વાર હળવે હાથે હલાવો જેથી શાક મસળી ન જાય.
સ્ટેપ ૬ ફાઈનલ ટચ
શાકભાજી નરમ થઈ જાય અને તેલ ઉપર દેખાય ત્યારે ગેસ બંધ કરો. ઉપરથી ઝીણી સમારેલી કોથમીર છાંટો. ઉતરાયણ સ્પેશિયલ ઉંધિયું હવે પીરસવા માટે તૈયાર છે.
ઉંધિયું વધુ ટેસ્ટી બનાવવા માટેની ટિપ્સ
મીઠાશ અને તીખાશનું સંતુલન
ભાખરી સાથે શ્રેષ્ઠ
ઉંધિયું હંમેશા ભાખરી અથવા પુરી સાથે પીરસો. સાથે શ્રીખંડ હોય તો ઉતરાયણનું ભોજન સંપૂર્ણ બની જાય છે.
સર્વિંગ સૂચન
ઉતરાયણના દિવસે ગરમાગરમ ઉંધિયું ભાખરી, પુરી અને શ્રીખંડ સાથે પીરસો. પરિવાર અને મહેમાનો સાથે બેસીને આ પરંપરાગત વાનગીનો આનંદ માણવો એ જ ઉતરાયણની સાચી મજા છે.